Over Dialectologie

Een patat mét

dat artikel uit 1972

Lees verder

43. Sla

 

uit de Nieuwsbrief van Volkstuinvereniging ‘Nut en Genoegen’, Zaandam, juni 2022.

 

Dit zijn de namen voor ‘sla’ van onze niet-Nederlandse tuinders: Arabisch سلطة; Duits Salat; Engels salad; Frans salade; Koerdisch xas; Kroatisch salata; Persian سالاد; Spaans ensalada.
We hebben (nog) geen Oekraïense medetuinders, maar hier alvast hun woord voor sla, салат in Cyrillisch schrift, omgespeld salat.

 

Als je de woorden sla en slak zo bekijkt, lijken ze wel familie van elkaar, maar in werkelijkheid moeten sla en slak niets van elkaar hebben of liever gezegd, met een slak in de buurt heeft de sla geen leven. Etymologisch hebben sla en slak ook al niets met elkaar te maken. ’t Woord slak is verwant aan glibberige woorden als slijk.

Lees verder

De vragenlijsten van ‘t Dialectenbureau

mijn bijdrage aan:

Marc van Oostendorp & Simone Wolff (red.) | Het dialectendoeboek. De schatkamer van 90 jaar Meertens Instituut | Sterck & De Vreese 2022

 

Downloaden (PDF, 239KB)

Hoe teken je een dialectkaart?

Ter nagedachtenis aan Jan van Bakel, de ontwerper van ’t cartografische programma CARTO

gepubliceerd in Neerlandistiek, 22 februari 2022

 

Haag en Tuin

 

Hier mijn artikel in ‘t speciale nummer  van Leuvense Bijdragen voor Jan Goossens bij gelegenheid van zijn 90e verjaardag.

 

In dit artikel bespreek ik betekenis, herkomst en verspreiding van de verschillende benamingen voor ‘haag’.  Één ervan, tuin, heeft in een deel van ons taalgebied én in ‘t Nederlands een nieuwe betekenis gekregen, namelijk ‘tuin’.

 

 

dit kaartje kan vergroot worden (Ctrl plus muiswieltje)

 

 

 

 

42. Tuinman, tuinder, hovenier

uit de Nieuwsbrief van Volkstuinvereniging ‘Nut en Genoegen’,  Zaandam, oktober 2021.

 

Voor Frans Jonker, bij zijn afscheid als oppertuinman

 

Wij, leden van Volkstuinvereniging Nut en Genoegen, noemen onszelf graag tuinder, een woord dat afgeleid is van ’t werkwoord tuinen en dat weer van ’t zelfstandig naamwoord tuin, dus: tuin > tuinen > tuinder.  Maar dat is nog niet alles. ’t Alleroudste, of allereerste tuin betekende omheining, net als ’t Duitse Zaun.

 

Lees verder

41. Winterkoninkje

Kroatisch carić, strež; Spaans troglodito, chochín; Turks çalıkuşu; Arabisch tayir alnmnm; Engels wren; Duits Zaunkönig; Frans roitelet

 

uit de Nieuwsbrief van Volkstuinvereniging ‘Nut en Genoegen’,  Zaandam, juli 2021.

 

 

Er zijn maar weinig vogels die genoemd worden met een verkleinwoord. Ik ken eigenlijk alleen ’t roodborstje, ‘t puttertje en ’t winterkoninkje. Ze zijn ook alle drie bijzonder klein. Maar andere vogels die toch ook klein zijn krijgen een volwassen naam: mus, spreeuw, koolmees, kneu. Natuurlijk kun je ook zeggen musje, spreeuwtje, enzovoorts, maar dat zijn toch niet hun alledaagse namen, zoals roodborstje en winterkoninkje dat toch wel zijn.

Lees verder

Jan Stroop leest J.J. Voskuil

verschenen  op Neerlandistiek, 19 maart 2021

Jan Stroop leest J.J. Voskuil (Het verblijf, dag 170)

 

De voorgelezen passage speelt zich af in augustus 1966. Over die periode gaat ook  de eerste aflevering van mijn feuilleton ‘t Dialectenbureau (en ik).

40. Kardoen met Kerst

Italiaans cardo;  Spaans cardos; Frans chardons; Turks kengel

 

Uit de Tuinkrant van Volkstuinvereniging ‘Nut en Genoegen’,  Zaandam, februari 2021.

 

Een paar dagen voor Kerstmis zag ik een tweet van een collega. Die tweet ging nu eens niet over taal of taalkunde, maar over een culinaire kwestie. Collega was namelijk op zoek naar kardoen voor een bepaald gerecht. Ik vroeg me af waarom.

 

Nu is zijn vrouw afkomstig uit een streek in midden Italië. ’t Is daar traditie om met Kerstmis een schotel te serveren waarvan kardoen ’t belangrijkste bestanddeel is. En die schotel wilde collega zelf nu wel eens ter tafel brengen. Maar waar haal je zo gauw die kardoen vandaan. Bij de groenteboer vind je ’m niet en bij de supermarkt weten ze niet eens waar je ’t over hebt.

 

Lees verder

Woordgeslacht (‘genus’)

in De Vierschaer (Wouw), jaargang 7 (1989), nr. 4,  blz. 4-15.

http://www.janstroop.nl/wp-content/uploads/2021/01/Doc1.docx

 

 

Twitter

jan_stroop RT @dirkvdberg68: @thevandijks @jan_stroop @AdvanOosten Goeie vraag. Geen idee. Maar dan kun je volstaan - bij mijn weten - met veel pilare…
7mreplyretweetfavorite
jan_stroop RT @CorCornelissen: In @volkskrant over #Verzetsmuseum en term #liminaliteit met wonderlijke etymologie @ismeetames met #limes als 'drempel…
8mreplyretweetfavorite

Over Jan Stroop

Jan Stroop is gastonderzoeker aan de Universiteit van Amsterdam. Hij is dialectoloog maar zijn belangstelling gaat ook uit naar ontwikkelingen van het gesproken Nederlands. Zo heeft hij in 1997 ’t Poldernederlands ontdekt, een nieuwe variant van het ABN, die nog steeds ’t meest gehoord wordt bij hoogopgeleide vrouwen.
Lees verder >>